- Đăng ngày 18 Tháng 2 2013
- Lượt xem: 2414
I. Thông báo bất ngờ
Đức Giáo Hoàng (ĐGH) Benedict XVI đã làm thế giới kinh ngạc khi Ngài loan báo sự từ nhiệm (hưu dưỡng) ngôi giáo hoàng bắt đầu có hiệu lực từ ngày 28/2/2013.
Với chiều dài lịch sử hàng nghìn năm của giáo hội, ĐGH Benedict là một trong 9 vị thoái vị khi còn tại chức. (chiếu theo hồ sơ trong thư khố, đặc biệt trước thế kỷ thứ 5, thì không được chính xác cho lắm). Ngài là người đầu tiên thoái vị trong 600 năm gần đây: ĐGH Gregory XII thoái vị năm 1415.
Ngài nhấn mạnh rằng Giáo hội cần một vị giáo hoàng mới có đủ năng lực để dẫn dắt Giáo hội hoàn vũ trong thời đại mà sự thay đổi nhanh đến độ chóng mặt về mặt luân lý, đạo đức và nền kỹ thuật.
Ngài nói vào ngày thứ Hai vừa qua, “Trong thế giới ngày nay, với mức độ thay đổi nhanh chóng và bị rung động vì những vấn nạn liên quan sâu rộng đến đời sống đức tin, để có thể lèo lái con thuyền của thánh Phêrô và rao giảng Tin Mừng, sức mạnh tinh thần và thể xác đều cần thiết, sức mạnh đó trong vài tháng qua đã suy giảm đến mức độ tôi cảm nhận được sự bất lực để có thể hoàn thành đầy đủ sứ vụ đã được giao phó.”
Nhiều nhà quan sát cho rằng sự thoái vị của Ngài phát xuất từ lòng khiêm nhu và tình yêu của Ngài đối với Giáo hội. Những người khác lại thấy những lý do thầm kín như sự khủng hoảng của sự lạm dụng tình dục của các linh mục, sự suy giảm của ơn gọi. Để tìm kiếm lý do đích thực của sự thoái vị, họ chỉ nêu ra một vài thử thách mà vị Giáo hoàng và Giáo hội phải đương đầu trong đầu thế kỷ 21 này.
Tuy vậy, ĐGH Benedict đã 85 tuổi rồi. Mặc dù trong quá khứ, một vài lần Ngài đã hé lộ vì tuổi già nên cần hưu dưỡng sớm, lời tuyên bố thoái vị hôm thứ Hai của Ngài vẫn gây sửng sốt cho nhiều người.
Các viên chức Tòa Thánh Vatican đang bận rộn tìm kiếm giải pháp thích ứng với tình huống khá bất ngờ như danh xưng của Ngài sẽ là gì sau khi thoái vị (Cựu Giám mục Rôma là một đề nghị, Bishop Emeritus of Rome), Mật Nghị khi nào họp để bầu vị Giáo hoàng thứ 266 kế vị Thánh Phêrô (tiên đoán vào khoảng từ 15/3 đến 20/3), rồi Ngài sẽ trú ngụ ở đâu trong Vatican (có thể là một tu viện nào đó).
II. Ngôi vị Giáo hoàng của Đức Benedict XVI
Nhiều người cho rằng quyết định thoái vị của ĐGH Benedict sẽ trở thành điều bàn luận sôi nổi sau này. Điều này cần thời gian và lịch sử sẽ trả lời. Nhưng điểm nổi bật trong danh sách những thành quả của Ngài chính vì ĐGH Benedict là một thầy dạy và là nhà thần học.
Ba Tông thư của ĐGH Benedict: Thiên Chúa Là Tình Yêu (Deus Caritas Est), Cứu Rỗi Trong Hy Vọng (Spe Salvi), và Tình Thương Trong Chân Lý (Caritas in Veriate) chứa đựng sự giáo huấn về những điều căn bản nhất và trung tâm điểm sự thật của đức tin. Những Tông thư này được khảo cứu, thử nghiệm, phân tích, mổ xẻ, và xem xét tỉ mỉ từng ý nghĩa một.
Những Tông thư của Ngài thật đơn giản và thẳng thắn. Ngài nói về tình yêu của Thiên Chúa đối với loài người, đức hạnh của hy vọng, và những thử thách cấp bách của sự phát triển toàn cầu.
Nhiều độc giả kinh ngạc một cách thú vị khi thấy những Tông thư này đọc dễ hiểu. Họ cứ ngỡ phải khó khăn lắm mới hiểu được từ ngữ của một nhà thần học gốc Đức; người đã được bầu vào ngôi vị Giáo hoàng năm 2005 sau khi Ngài đã (rất xứng đáng) nổi tiếng như là một nhà trí thức và một vị thầy.
Ngài đang soạn thảo Tông thư thứ 4 sẽ được công bố nay mai nhưng vì không còn tại ngôi vị Giáo hoàng nên bức thư này sẽ không được xem là Tông thư. Từ sự kiện này lại đẻ ra một vấn đề khúc mắc nữa là lá thư này sẽ có tên gọi là gì? Và sẽ được phổ biến ra sao trong Giáo hội?
III. Mong đợi gì từ Mật nghị (Conclave)
Mật nghị (Conclave) là nơi tụ họp của các Hồng y để bầu chức vị Giáo hoàng. Conclave bắt nguồn từ chữ La-tinh, Con = Cum = với; Clave = khóa, nghĩa là phòng có khóa biệt lập với thế giới bên ngoài, không điện thoại, không giao tiếp với bất cứ một ai trong suốt thời gian bầu cử. Đội cận vệ Thụy sĩ túc trực ngày đêm trước cửa phòng. Nội bất xuất, ngoại bất nhập.
Đầu tháng 3, 117 vị của Hồng y Đoàn sẽ tụ họp lại Nhà nguyện Sistine để bầu vị Giáo hoàng mới. Nhà nguyện Sistine là nơi duy nhất được sử dụng để bầu, bàn luận và thảo luận phải ở những nơi khác. Các Hồng y sẽ bắt đầu một thời gian cầu nguyện liên lỉ, suy gẫm, và kín đáo. Không vận động, không sắp xếp ngôi thứ, không truyền thông. Mật nghị là một nhận thức thiêng liêng, không phải là một cuộc vận động chính trị.
Thế chính trị có thể xen vào cuộc bầu cử không? Dĩ nhiên, vì các Hồng y cũng là con người. Nhưng nếu giới truyền thông nhấn mạnh đến khía cạnh chính trị thì những tín hữu lại thấu hiểu và đánh giá đúng vai trò của sự cầu nguyện và sự hướng dẫn thiêng liêng trong việc chọn lựa ngôi vị Giáo hoàng.
Thường thì các Hồng y cân nhắc kỹ lưỡng các nhân tố khi bầu cử. Chẳng hạn như, 800 triệu trong số 1 tỷ 2 tín hữu Công giáo thuộc về châu Mỹ và châu Phi. Phúc âm hóa trong thời đại này bức thiết hơn bao giờ, bởi vậy Giáo hội cần một người rao giảng Tin mừng thật kiên cường. Và một điểm quan trọng nữa là Giáo hoàng cần phải thông thạo nhiều thứ tiếng.
Những ai liều muốn tiên đoán ai sẽ kế vị ĐGH Benedict sẽ nhìn vào con số Hồng y của các lục địa; Âu-châu (62 vị), Bắc Mỹ (14 vị), Mỹ La-tinh (19 vị), Phi-châu (11 vị), Á-châu (10 vị), và Đại dương châu (1). Trong số 10 vị ở châu Á, Việt nam có Hồng y Phạm minh Mẫn, TGM Tổng Giáo phận Sàigòn. Ngài là một trong số 117 vị Hồng y sẽ vào Mật viện để bầu Giáo hoàng.
Trong số 11 Hồng y của Hoa kỳ, bang California có 2 vị: Hồng y William Levada, đang hưu trí, người đã từng giữ chức Tổng trưởng Thánh bộ Tín lý và Đức tin ở Rôma từ năm 2005, và Hồng y Roger Mahony, nguyên Tổng Giám mục Giáo phận Los Angeles.
Với sự phức tạp của Giáo hội và mối liên quan với thế giới hiện đại ngày nay, thật khó đoán ai sẽ được bầu vào ngôi vị Giáo hoàng. Chúa Thánh linh có thể sẽ hướng dẫn Hồng y Đoàn theo một chiều hướng bất ngờ, như đã xảy ra năm 1978 khi Hồng y Ba lan Karol Józef Wojtyla đắc cử ngôi vị Giáo hoàng.
Vị Hồng y đắc cử phải được 2/3 số phiếu (78 phiếu) của Hồng y Đoàn. Tiến trình bầu cử vừa mới được cập nhật bởi ĐGH Benedict. Ngày đầu có thể bầu đợt một, và những ngày sau sẽ bầu 2 lần vào buổi sáng và 2 lần nữa vào buổi trưa. Sẽ có những cuộc bỏ phiếu thêm nếu sau 13 ngày không có ứng viên nào đạt được 2/3 tổng số phiếu. Nhưng chưa có Mật nghị nào phải kéo dài quá 5 ngày kể từ năm 1831.
Lá phiếu sau khi đếm sẽ đem đốt. Khói trắng bay lên từ ống khói là tín hiệu đã bầu được người kế vị Thánh Phêrô. Nếu màu đen có nghĩa là chưa. Lần này các lá phiếu khi đốt sẽ tẩm chất hóa học đặc biệt để thấy rõ trắng hay đen. Ngoài ra, các chuông sẽ rung một lượt để báo tin đã có Giáo hoàng mới.
Từ ngữ La-tinh
Papabile – tiếng Ý chỉ những Hồng y có thể bầu làm Giáo hoàng. Tục ngữ Ý còn có câu, “Người đi vào là Giáo hoàng, khi đi ra là Hồng y”, ý nói những vị có khả năng dẫn đầu chưa hẳn sẽ được bầu làm Giáo hoàng. Nôm na là ngựa có thể về ngược.
Interregnum (La-tinh) là khoảng thời gian giữa 2 vị Giáo hoàng; thời gian từ khi vị Giáo hoàng đương nhiệm từ trần hoặc thoái vị cho đến khi có Giáo hoàng mới. Tiếng La-tinh có nghĩa là “khoảng trống.”
Sede Vacante (La-tinh) là ghế trống ngôi. Như “interregnum”, thời gian này chưa có Giáo hoàng nên ghế trống ngôi.
Conclave (La-tinh) nghĩa là “với chìa khóa”, bắt nguồn từ thế kỷ 13 khi các Hồng y vào Mật viện và cửa khóa để tránh sự ảnh hưởng từ thế giới bên ngoài.
Khi bắt đầu Mật nghị, những người không có nhiệm vụ sẽ phải rời Nhà nguyện Sistine khi nghe hiệu lệnh, “Extra omnes,” nghĩa là “Mọi người ra ngoài!”
TIẾN TRÌNH BẦU GIÁO HOÀNG
Hạ Ngôn ( lược dịch)